โรงพยาบาลชุมชนขนาด 30 เตียงแบบนี้ ทั้งโรงพยาบาลจะมีหมออยู่เวรแค่คนเดียวครับคุณป้า เราต้องดูแลคนไข้ 30 คนที่นอนในหอผู้ป่วย และรอลุ้นว่า อีก 30,000 คนในชุมชน จะเจ็บป่วยอะไรมาในคืนนี้

เราก็เริ่มประกาศเส้นทางของวันนี้ แล้วออกเดินกันอย่างไม่รอช้า นี่เป็นครั้งที่เจ็ดแล้วครับคุณป้า สำหรับโครงการ “จิตอาสาสูงวัย”

“สวัสดีค้าบ....หมอมาเยี่ยมค้าบ” ผมพูดพลางเดินเข้าไปใกล้ประตูบ้าน ....แต่ไร้เสียงตอบกลับ

สระน้ำจิ๋วด้านหน้า คือฝีมือของผมเองครับ ตอนนี้เริ่มมีน้ำและมีหญ้าสีเขียวขึ้นแล้ว อยากให้คุณป้าเห็นมือผมตอนนี้ คือมันมีตุ่มพองเต็มไปหมด คงเพราะจับจอบขุดดินต่อกันหลายวัน วิถีเกษตรกรมือใหม่น่ะครับ

ในทุกหน้าฝน คนไข้จะมานอนกันเต็มโรงพยาบาลด้วยแผลติดเชื้อที่ขา หลายคนอาการหนักจนเป็นโรคเนื้อเน่า บางคนถึงขั้นต้องตัดขาทุกคน ไปสัมผัสยาฆ่าหญ้ามา...

ป้าศรี (คุณหญิงจำนงศรี หาญเจนลักษณ์) สำหรับป้าศรี วิธีที่เตรียมตัวสู่จิตสุดท้าย มาจากการที่ป้าศรีเชื่อว่าจิตที่เป็นปกติอย่างไร จิตสุดท้ายก็จะมีคุณลักษณะที่เป็นปกติอย่างนั้น อะไรจะดีไปกว่าความเป็นปกติล่ะ ปกติตามความเป็นธรรมดาของธรรมชาติ ดุลยภาพที่ไม่บวกไม่ลบ วิธีการที่ป้าปฏิบัติอยู่ในชีวิต จึงเป็นการมีสติรู้ตัว รู้ลมหายใจ มี “รู้” ที่ป้าศรีเรียกว่า consciousness เป็นฐาน รู้อยู่กับ‘รู้’ (conscious of consciousness) อย่างเป็นธรรมชาติ สติรักษาจิตในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ ให้สอาดผ่อ

สวยแค่ไหนก็ไม่พอ…ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว อาจเป็นความผิดปกติ ทางจิตใจ ที่เรียกกันย่อๆว่า BDD

เมื่อหมอเรียนรู้จากน้ำตาผู้ป่วย ความเจ็บปวดที่ “ไม่เห็นด้วยตา” แต่ “ได้ยินด้วยหัวใจ”

คุณค่าแท้จริงของแบงก์ 1,000 บาทไม่ได้ลดลงเลย แม้มันจะถูกขยำ ถูกเหยียบย่ำ ถูกทำให้สกปรก คุณค่าของมันยังคงเท่าเดิม

จากคนที่คุณหมอเคยหยิบยื่นแสงสว่างให้ในวันที่ชีวิตมืดมนที่สุด

สารสื่อประสาทต่าง ๆ ในสมอง และ วิธีใช้ชีวิตให้มีความสุข สำหรับผู้ป่วยโรคซึมเศร้า รวมถึงคนทุกคนที่ต้องการชีวิตที่ “เบิกบา

พื้นที่ที่ผู้ป่วยซึมเศร้าไม่ถูกมองว่าเป็น “ภาระ” หรือ “ความอ่อนแอ” แต่เป็นมนุษย์เปี่ยมคุณค่า ที่กำลังเดินอยู่บนเส้นทางอันมืดมิดและรอคอยเพียง “แสงใสแห่งความรักและการยอมรับ” จากคนรอบข้าง

ถูกมองว่า“แปลก”ในสังคมวงกว้าง เพราะวุ่นวายในการผลักดันให้เกิดการเคลื่อนไหวให้สังคมคนไทยเห็นความตายเป็นเรื่องธรรมดาที่ไม่“อัปมงคล”

ประสบการณ์การเจ็บป่วยครั้งที่เพิ่งผ่านมาหลายปีแล้ว ทำให้ป้าได้เรียนรู้เรื่องความตาย ถึงแม้จะคิดว่ามันไม่ใช่ศัตรู แต่ก็ไม่ได้คิดว่ามันเป็นเพื่อนหรอกนะ

ความสุข วันนี้ และทุกวัน ของคนแก่กลางกรุงคนนี้ คุยกับต้นไม้ คอยเก็บใบเหลือง ตัดแต่งกิ่ง นั่งมองเขาด้วยจิตสงบ

สำหรับป้าศรี วิธีที่เตรียมตัวสู่จิตสุดท้ายก่อนตาย คือ… มีสติที่จะทำจิตทุกขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ ให้สอาดผ่องใส

ในสังคมยุคปัจจุบัน พวกเราคงได้ยินคำว่า โรคซึมเศร้า อยู่บ่อยครั้ง หรือได้พบเห็นข่าวการจากไปของคนดังทั้งในและต่างประเทศ โดยไม่ทราบสาเหตุ หลายท่านภายนอกดูเหมือนมีความสุข มีทุกสิ่งครบถ้วน แต่แล้ววันหนึ่งกลับมีข่าวการจากไปด้วยการฆ่าตัวตาย

ชีวิตของเรา เรายังชีพด้วยการกินของตาย แล้วทำไมเวลาที่ตายไป เราถึงเป็นเครื่องต่อชีวิตอื่นให้ดำรงอยู่บ้างไม่ได้

เรื่องของกตัญญูมันถูกบิดไป ทำให้คนตายยากขึ้นและทรมานขึ้น

ตอนนี้คนแก่มากขึ้น ควบคู่กันไปนั้นคือวิทยาการทางการแพทย์ที่จะรักษา มันมาถึงจุดที่ว่าจุดไหนคือการยื้อชีวิต จุดไหนคือการยื้อความตาย