พลบค่ำ ผืนน้ำบางกระเจ้า น้ำกับฟ้าค่อยๆคายแสงให้ค่ำคืน ลมเย็นชื่นราวคลื่นมนตรา พัดพาย ผ่านหาย ไร้รอย ไร้รูป ไร้เสียง เพียงผัสสะ เนียนละไม ผัสสะแค่ผิวกาย สู่ใจรู้ ผิว…ใจ… “ของ”ใครหรือ หรือแค่ ผิว ใจ รู้ บัดเดียว… มี… ไม่มี… จำนงศรี (ป้าศรี) บางกระเจ้า 06.01.2569

ป้าศรี (คุณหญิงจำนงศรี หาญเจนลักษณ์) สำหรับป้าศรี วิธีที่เตรียมตัวสู่จิตสุดท้าย มาจากการที่ป้าศรีเชื่อว่าจิตที่เป็นปกติอย่างไร จิตสุดท้ายก็จะมีคุณลักษณะที่เป็นปกติอย่างนั้น อะไรจะดีไปกว่าความเป็นปกติล่ะ ปกติตามความเป็นธรรมดาของธรรมชาติ ดุลยภาพที่ไม่บวกไม่ลบ วิธีการที่ป้าปฏิบัติอยู่ในชีวิต จึงเป็นการมีสติรู้ตัว รู้ลมหายใจ มี “รู้” ที่ป้าศรีเรียกว่า consciousness เป็นฐาน รู้อยู่กับ‘รู้’ (conscious of consciousness) อย่างเป็นธรรมชาติ สติรักษาจิตในขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ ให้สอาดผ่อ

ป้าศรี (คุณหญิงจำนงศรี หาญเจนลักษณ์) นุ่งผ้าทอมือย้อมมะเกลือ ย่ามพื้นเมืองทอมือ “คุณป้าได้เรียนรู้อะไรบ้างจากชีวิตที่อยู่มานานถึงวัยนี้“ คำถามทำนองนี้ ป้าศรีได้รับบ่อยๆ ตั้งแต่ป้าเข้าสู่วัย แก่เฒ่าอันน่าตื่นเต้น (ไม่เคยคิดว่าจะมีวันที่จะแก่เฒ่าถึงปานนี้) ขอตอบว่าเรียนรู้มากมาย จนบรรยายไม่หวัดไม่ไหว เพราะประสบการณ์อันหลากหลายในชีวิตที่ผ่านมานั้น เป็นทั้งครู ทั้งเป็นวัตถุดิบในการเรียนรู้ที่ไม่รู้จบ และจะจบก็เมื่อชีวิตจบ คือตายนั่นแหละ ถ้าสมองยังใสถึงวันนั้น (เออ ทำไมหนอคนสมัยนี

สารสื่อประสาทต่าง ๆ ในสมอง และ วิธีใช้ชีวิตให้มีความสุข สำหรับผู้ป่วยโรคซึมเศร้า รวมถึงคนทุกคนที่ต้องการชีวิตที่ “เบิกบา

ธรรมะ ปรัชญาสายชรา หรือบทปรารภที่เหลวไหล

“บางครั้ง ความขมในชีวิต ถ้าเล่าด้วยอารมณ์ขัน มันจะกลายเป็นกำลังใจ ให้เรายืนหยัดต่อไปได้”

ฝัน...แค่เรื่องไร้สาระ หรือสมองชั้นยอดกำลังทำงาน

สำหรับป้าศรี วิธีที่เตรียมตัวสู่จิตสุดท้ายก่อนตาย คือ… มีสติที่จะทำจิตทุกขณะที่ยังมีชีวิตอยู่ ให้สอาดผ่องใส

ในสังคมยุคปัจจุบัน พวกเราคงได้ยินคำว่า โรคซึมเศร้า อยู่บ่อยครั้ง หรือได้พบเห็นข่าวการจากไปของคนดังทั้งในและต่างประเทศ โดยไม่ทราบสาเหตุ หลายท่านภายนอกดูเหมือนมีความสุข มีทุกสิ่งครบถ้วน แต่แล้ววันหนึ่งกลับมีข่าวการจากไปด้วยการฆ่าตัวตาย

คำว่าตายแล้วมันติดปาก คุณแม่ตายตั้งแต่ 2 ขวบ เป็นเด็กกำพร้าต้องตอบคำถามว่าแม่ตาย มันคงฝังลึกตลอดชีวิตมา

พยายามขับเคลื่อนให้ประเทศไทยมีการดูแลผู้ป่วยในระยะท้าย ให้ประชาชนได้มีการตายที่ดีอย่างเป็นระบบ

เป็นก็แก้ไขกันไป กังวลก็ไม่ฝืน ยอมรับในปัจจุบัน สังเกตและยอมรับว่านี่คือส่วนหนึ่งของความเป็นมนุษย์ของเรา ถ้าต่อสู้ไม่ไหว ก็ไปหาหมอ

ธรรมะคือ ธรรมชาตินั่นเอง คือเป็นสิ่งที่มีอยู่ในตัวเราและนอกตัวเรา เป็นเรื่องของเหตุปัจจัย สิ่งที่ตามมาจากเหตุปัจจัย ทุกอย่างมันเชื่อมโยงกัน

มีความรู้สึกว่า ชีวิตเราเหมือนเพลง มีโน๊ตแรกและก็โน๊ตสุดท้าย เราฉลองโน๊ตแรกกันทุกปี แต่ป้าจะมาพูดถึงโน๊ตสุดท้ายระบบที่เอื้อให้คนไทยได้ตายดี

ชีวิตเรากลายเป็นว่า มันไม่ได้ขึ้นกับตัวเราเอง เราไปรู้สึกว่าชีวิตฉันขึ้นกับคนอื่น คนอื่นจะพูดถึงเราว่าอย่างไร

An artist left his tubes of acrylic colours lying around. His mother picked them up and amused herself by daubing them on pieces of paper

เขากำหนดว่าเราแก่ ข้างในรู้สึกแก่ไหมคะ ไม่รู้สึกใช่ไหมคะ แก่แค่ไหนก็ไม่รู้สึกแก่ค่ะ เพราะฉะนั้นอย่าไปกลัวมันเลยค่ะความแก่

คุณหญิงในวัย 62 ยังกระฉับกระเฉง แจ่มใสอ่อนกว่าวัยอยู่เสมอ ทำอย่างไรนั้น คุณหญิงมีคำแนะนำดีๆ มาให้เราได้ทราบกัน

คนเราจะทุกข์ จะสุขก็เพราะความคิดเป็นหลัก หากเราค้นหาความสุขที่อยู่ในความทุกข์ สิ่งที่อาจเคยคิดว่าไม่ดีก็อาจจะกลายเป็นสิ่งดีไป

อย่ามองว่าสถานภาพ เพื่อนฝูง เป็นสูตรวัดทุกข์ วัดสุข ทุกข์มันมาหลากหลายรูปแบบไม่เลือกฐานะ ยิ่งพึ่งสิ่งเหล่านี้มาก ยิ่งไม่เรียนรู้