เพื่อนเปอร์เซีย

คุณหญิงจำนงศรี หาญเจนลักษณ์

ป้าศรีสนใจประวัติศาสตร์มาแต่ไหนแต่ไร

และสนใจเปอร์เซีย Persia (อิหร่าน) มาก โดยเฉพาะอย่างยิ่งในแง่ประวัติศาสตร์จักรวรรดิ์(Empire) และอารยธรรม (civilization) อันเก่าแก่ถึง สามพันกว่าปี

และที่มีความหมายไม่น้อยเลย คือในมุมความสัมพันธ์ส่วนตัวกับเพื่อนนักเรียนชาวอิหร่านที่อังกฤษ

สมัยนั้น เราไม่เคยเรียกสัญชาติหรือเชื้อชาติเขาว่า Iranian เรียกแต่ว่า Persian และเวลาพูดคุยกัน เขาก็เรียกประเทศเขาว่า “Persia”

เพื่อนเปอร์เซียนคนนี้มีนัยน์ตาที่โต ดำขลับ คมกริบ ผมดำหนา หน้าตาสวยมาก

เธอชื่อ นาฮีด Nahid เรารู้จักกันอย่างสนิทสนม เพราะมาอยู่บ้านเดียวกันทุกช่วงเวลาโรงเรียนปิดเทอม

จำได้ว่าเธอแก่กว่าป้าศรีสัก 2 ปี เป็นคนที่เฉลียวฉลาด ร่าเริง มีน้ำใจ โอบอ้อมอารี

เธอเป็นลูกสาว ประธานโรงกลั่นน้ำมันที่ใหญ่ที่สุดในเปอร์เซีย ที่เมืองอาบาดาน Abadan

แต่ Nahid ไม่เคยแสดงความเป็นมหาเศรษฐี

เธอเป็นมุสลิมที่แต่งตัวเหมือนเราๆ ไม่ได้คลุมผม

ไม่มีอะไรดูแตกต่างจากพวกเราที่อยู่กันอย่างค่อนข้างจะปอนๆ เขียมๆ ในอังกฤษสมัยหลังสงคราม

แม้ช่วงนั้นจะเป็นช่วงประมาณ 7-8 ปี หลังสงครามโลกครั้งที่ 2

แต่อังกฤษซึ่งบอบช้ำมากจากสงคราม ก็ยังลำบาก ขาดแคลน และยังอยู่ระหว่างการฟื้นตัว

เด็กหญิงจำนงศรีจากยุคนั้น จึงพอที่จะคุ้นเคยกับเรื่องราวของจักรวรรดิ์เปอร์เซียอันยิ่งใหญ่

รุ่มรวยด้วยศิลปะ อารยธรรมอันโบร่ำโบราณ

และยอมรับว่ายังมีเยื่อใยจากความทรงจำถึงมิตรภาพอันสดใสกับนาฮีด

และเพื่อนๆเปอร์เซียนสมัยนั้นอีกสองสามคน

ป้าศรีจึงสะเทือนใจมากที่ Donald Trump แถลงมาว่า จะทำลายอารยธรรมโบราณ

อันนับเป็นมรดกอันงดดงามยิ่งใหญ่ของโลก

มรดกที่ตกทอดผ่านกาลเวลามานานถึง 3,000 กว่าปี ให้สิ้นซากในเพียง 1 คืน

แค่มีคนอเมริกันคนหนึ่งประกาศเช่นนี้ได้อย่างป่าเถื่อน ก็เหลือเชื่อแล้ว…

โธ่…โถ วัฒนธรรมของตัวเองอายุได้กี่ขวบปีคะ

ขณะนี้สหรัฐก็ได้ยิงขีปนาวุธเข้าไปทำลายสมบัติทางประวัติศาสตร์

และสถาปัตยกรรมอันล้ำค่าที่ไม่อาจทดแทนได้ ให้ราพณาสูรไปเป็นจำนวนมากแล้วภายในไม่กี่วัน

ซึ่งนับเป็นการสูญเสียอันมหาศาลของอารยธรรมโลก

วันนี้ ป้าศรีได้ฟัง เล็กเซอร์

ของ Professor Jiang ใน YouTube

ก็เลยขอให้ AI Perplexity

สรุปมาให้เป็นภาษาไทยให้ป้าศรีดัดแปลงเป็นโพสต์นี้ค่ะ

เป็นความรู้ที่ดีมากนะคะ

“สุสานของจักรวรรดิมหาอำนาจ ไม่ใช่อัฟกานิสถาน — แต่คืออิหร่าน”

สรุปจากบรรยายของ Prof. Jiang Xueqin, THE DAILY REPORT (8 เมษายน 2026)

ทุกคนเคยได้ยินว่าอัฟกานิสถานคือ "สุสานของจักรวรรดิ"

แต่ศาสตราจารย์ Jiang Xueqin เสนอว่า สุสานมหาอำนาจที่เป็นต้นฉบับ…เก่าแก่กว่า อดทนกว่า และอันตรายกว่า คือ อิหร่าน

เขาใช้ทฤษฎีเกมและประวัติศาสตร์เชิงโครงสร้าง

ชำแหละให้เห็นรูปแบบนี้ ที่ซ้ำกันมา 2,500 ปีว่า

จักรวรรดิอื่นใดที่พยายามพิชิตอารยะธรรมเปอร์เซีย

ล้วนต้องล่มสลาย หรืออ่อนแอลงอย่างถาวร… ไม่มีข้อยกเว้น

 และ เขาเชื่อว่า อเมริกากำลังเป็นรายต่อไป

5 จักรวรรดิ 5 บทเรียน เดียวกัน

อเล็กซานเดอร์มหาราช พิชิตเปอร์เซียได้ แต่สิ้นพระชนม์ตอนอายุ 32

จักรวรรดิของพระองค์ล่มสลายทันที

ทว่า ราชวงศ์พาร์เทีย Parthia (ชาวอิหร่าน) กลับได้ขึ้นครองตะวันออกกลางนานถึง 500 ปี

โรมทำสงครามกับเปอร์เซียนานกว่า 300 ปี

Julius Caesar วางแผนบุก แต่ถูกลอบสังหาร

 Crassus พ่ายแพ้ยับเยิน

 Trajan ชนะแต่ต้องถอย

 Julian สิ้นพระชนม์ในสมรภูมิ

ผลลัพธ์: โรมล่มสลาย

แต่จักรวรรดิซาสซานิด (Sassanid) ของอิหร่านยังยืนอยู่

อาหรับพิชิตอิหร่านในศตวรรษที่ 7

แต่อิหร่าน "ดูดซับ" ผู้พิชิต แปรเปลี่ยนศาสนาอิสลามให้เป็นเอกลักษณ์แบบเปอร์เซีย

สร้างศิลปะ กวีนิพนธ์ ปรัชญา

และ… อีกเพียงไม่กี่ศตวรรษต่อมา

ราชวงศ์อิหร่านก็กลับมาปกครองอีกครั้ง

มองโกล ซึ่งเป็นกองกำลังที่ทำลายล้างมากที่สุดในประวัติศาสตร์ เผาแบกแดด สังหารผู้คนนับล้าน

แต่…เมื่อพิชิตอิหร่านแล้ว

ผู้พิชิตเปลี่ยนมานับถืออิสลาม

รับวัฒนธรรมเปอร์เซีย

และ "กลายเป็นเปอร์เซียน" ไปเสียเอง

สหภาพโซเวียต มหาอำนาจนิวเคลียร์ ยึดครองอิหร่านเหนือ 2 ครั้ง

ทั้ง 2 ครั้ง ถูกบังคับให้ถอนทัพ

รูปแบบชัดเจน:

มหาอำนาจอาจเอาชนะอิหร่านได้ชั่วคราว แต่ในระยะยาว อิหร่านก็จะเอาชนะได้

ทำไมอิหร่านชนะ:

คณิตศาสตร์ของจักรวรรดิ

ศาสตราจารย์ Jiang ไม่ได้อธิบายด้วยความรู้สึก แต่ใช้ตัวเลข

1. "ความลึกทางยุทธศาสตร์" — อิหร่านใหญ่กว่าอิรัก 4 เท่า ประชากร 90 ล้าน ภูมิประเทศเป็นเทือกเขาและทะเลทราย การยึดครองต้องใช้ทหาร 3-4 ล้านนาย แต่กองทัพสหรัฐฯ ทั้งหมดมีแค่ 1.3 ล้าน ตัวเลขไม่เข้ากัน

2. "ปิรามิดทหารกลับหัว" — กองทัพปกติใช้ทหารราบ (ถูกและยืดหยุ่น) เป็นฐาน กำลังอากาศ (แพง) อยู่บนยอด แต่กองทัพสหรัฐฯ กลับด้าน เพราะ Military-Industrial Complex ต้องการขายอาวุธราคาแพง F-35 ลำละ 100 ล้านดอลลาร์ ใช้เวลาพัฒนา 26 ปี เรือบรรทุกเครื่องบิน Gerald Ford ราคา 13,000 ล้านดอลลาร์ ต้องถอยออกจากอ่าวเปอร์เซียหลังมาถึงแค่ 3 สัปดาห์

   "กองทัพอเมริกาไม่ได้ถูกออกแบบมาเพื่อชนะสงคราม แต่ถูกออกแบบมาเพื่อสร้างกำไรให้ Boeing, Lockheed Martin และ Raytheon"

3. "ต้นทุนอสมมาตร" —โดรนอิหร่าน 1 ลำ = 50,000 ดอลลาร์ ขีปนาวุธสกัดกั้นอเมริกา = 3-10 ล้านดอลลาร์ ทุกครั้งที่อเมริกาสกัดโดรน 1 ลำ ต้องใช้เงินมากกว่าอิหร่าน 60 เท่า เคยมีกรณีขีปนาวุธอิหร่าน 1 ลูก ถูกยิงสกัดด้วยจรวด 11 ลูก พลาดทั้งหมด

   "กองทัพที่ทรงพลังที่สุดในประวัติศาสตร์มนุษยชาติ กำลังแข่งกับเวลาก่อนที่อาวุธจะหมด"

4. "เจตจำนงในการต่อสู้" — อิหร่านเป็นอารยธรรม 3,000 กว่าปี ที่มองสงครามนี้เป็นสงครามศักดิ์สิทธิ์ ในขณะที่ชาวอเมริกันเพียง 40% สนับสนุนสงคราม เพนตากอนกลัวรายงานยอดผู้เสียชีวิต และรัฐบาลปิดบังตัวเลข

ใช้สงคราม 4 มิติ: ไม่ใช่แค่สนามรบ

จุดที่ทำให้การวิเคราะห์นี้น่าสนใจเป็นพิเศษ คือมุมมองเรื่อง "สงคราม 4 มิติ" การทหาร เศรษฐกิจ

การเมือง และ วาทกรรม

• การทหาร อเมริกาพยายามบังคับให้ทุกมิติสนับสนุนยุทธศาสตร์ทหาร แต่อิหร่านใช้ยุทธศาสตร์ทหารกำหนดทุกมิติ ซึ่งซับซ้อนกว่ามาก

• ทางเศรษฐกิจ อิหร่านคุมช่องแคบ Hormuz —ให้เรือจีนผ่านได้ แต่ฝ่ายตรงข้ามผ่านไม่ได้ Larry Fink (CEO BlackRock คนคุมเงินระดับหลายล้านล้านดอลลาร์) ให้สัมภาษณ์ BBC ว่า หากอิหร่านยังคุมช่องแคบนี้ อาจเห็นน้ำมัน 150 ดอลลาร์/บาร์เรลยาวนานหลายปี ซึ่งหมายถึงภาวะถดถอยทั่วโลก

• การเมือง กาตาร์และโอมานเริ่มถอยห่างจากอเมริกา ซาอุดีอาระเบียและ UAE หวั่นวิตก

  เพราะอาหาร 90% ของรัฐอ่าว (Gulf countries) นำเข้าผ่านช่องแคบ Hormuz โรงงานแยกเกลือที่ผลิตน้ำจืด 60% เสี่ยงต่อโดรนราคา 50,000 ดอลลาร์ หากถูกโจมตี พลเมือง 10 ล้านคน จะหมดน้ำใน 2 สัปดาห์

• วาทกรรม คนอเมริกันจำนวนมากเชียร์อิหร่าน สิ่งนี้ไม่เคยเกิดขึ้นในสงครามอเมริกัน

Petrodollar: จุดตายของจักรวรรดิ

ตั้งแต่ปี 1973 น้ำมันเกือบทั้งหมดในโลกซื้อขายด้วยดอลลาร์สหรัฐ

ทุกคนต้องการน้ำมัน จึงต้องการดอลลาร์ ทำให้อเมริกาพิมพ์เงินได้ ขาดดุลได้ และเลี้ยงจักรวรรดิได้

หากไม่มี Petrodollar อเมริกาเลี้ยงกองทัพไม่ไหว

แต่ถ้ารัฐอ่าวหวาดกลัวจนเลิกหมุนเวียน Petrodollar กลับเข้าตลาดหุ้นอเมริกาและศูนย์ข้อมูล AI

ฟองสบู่ AI แตก

โครงสร้างการเงินอเมริกาก็พังทลาย

อิหร่านทำลายจักรวรรดิมหาอำนาจได้

ไม่ใช่ด้วยการพิชิต

แต่ด้วยการทำให้ต้นทุนของจักรวรรดินั้นไม่อาจรับไหว

เหตุใดอเมริกาจึงปรับตัวไม่ได้

ศาสตราจารย์ Jiang เปรียบเทียบว่า

- จีนใช้เวลา 2 ปีปรึกษาหารือ ตั้งคณะกรรมการผู้เชี่ยวชาญ สถาบันวิจัยทั่วประเทศ เพื่อร่างแผนพัฒนา 5 ปี ฉบับที่ 15 สำหรับประชากร 1,400 ล้านคน

- แต่สงครามภาษี 2025 ของอเมริกาที่สะเทือนเศรษฐกิจโลก เขียนโดย 4-5 คนในเอกสาร 1 หน้า

รัฐบาลอเมริกัน ตัดสินใจทิ้งระเบิดอิหร่าน โดยไม่มีแผนว่าหลังจากนั้นจะทำอย่างไร

แค่สมมติว่าอิหร่านจะยอมแพ้ ซึ่งเป็นสมมติฐานที่เพ้อฝัน

ขณะที่อิหร่านเตรียมพร้อมมา 20 ปี วิเคราะห์กองทัพสหรัฐฯ ทำแผนที่ฐานทัพอเมริกันทุกแห่ง

สร้างโรงงานโดรน ศึกษาจิตวิทยาการตัดสินใจของอเมริกา

เข้าใจว่าเจตจำนงทางการเมืองเปราะบาง กำลังผลิตจำกัด และกลัวการสูญเสียที่สุด

นี่คือความแตกต่างระหว่างอารยธรรมที่อยู่รอดมากว่า 3,000 ปี

โดยเรียนรู้จากทุกการโจมตี

กับจักรวรรดิเยาว์วัย ที่ครองอำนาจ 80 ปีแล้วลืมวิธีคิดเชิงกลยุทธ์อย่างจริงจัง

บทเรียนสุดท้าย

ศาสตราจารย์ Jiang ทำนายไว้ 3 ข้อตั้งแต่ปี 2024:

•  Trump จะชนะเลือกตั้ง (เกิดขึ้นจริง),

• อเมริกาจะทำสงครามกับอิหร่าน (เกิดขึ้นจริง)

• อเมริกาจะแพ้สงครามนี้ซึ่งจะเปลี่ยนระเบียบโลกตลอดกาล

"แพ้" ในที่นี้ไม่ใช่พ่ายแพ้ในสนามรบ

แต่หมายถึงจะไม่อาจรับต้นทุนของสงครามไหว

อเมริกาจะถูกบังคับให้ถอยจากตะวันออกกลาง

และภูมิภาคนั้นจะถูกจัดระเบียบใหม่

ทุกจักรวรรดิล่มสลาย

ไม่ใช่เพราะพ่ายแพ้ในสมรภูมิเดียว

แต่เพราะขยายตัวเกินกำลัง ต้นทุนไม่ยั่งยืน ทุจริต สูญเสียจุดมุ่งหมาย

และความหยิ่งผยอง

อเมริกากำลังประสบสิ่งเหล่านี้ทั้งหมด

ขณะที่อิหร่าน — เปอร์เซียโบราณ — ทำในสิ่งที่ทำมาตลอด

คือ อดทน รอคอย

และค่อยๆ ดูดเลือดจักรวรรดิ

สุสานของจักรวรรดิไม่ใช่อัฟกานิสถาน สุสานของจักรวรรดิ — ต้นกำเนิด เก่าแก่ที่สุด อดทนที่สุด —

คืออิหร่าน

ป้าศรี (คุญหญิงจำนงศรี หาญเจนลักษณ์) + AI Perplexity

ภาพ: ศิลปะ ภาพวาดเปอร์เซียน โบราณ ละเอียดอ่อนโยนมาก

---

จาก : FB โต๊ะป้าศรี

https://www.facebook.com/photo/?fbid=1490624752432148&set=pcb.1490615879099702&locale=th_TH